Meningokok Enfeksiyonu ve Aşılar

Meningokok Enfeksiyonu ve Aşılar

Meningokok Enfeksiyonu ve Aşılar

Meningokok Enfeksiyonu ve Aşılar


 Meningokok enefeksiyonu dünya çapında tekrarlayan salgınlara yol açan bir enfeksiyondur. Kanda enfeksiyon, gangrene bağlı organ ve doku kaybı, menenjit meningokok bakterisinin yol açtığı hastalıklardır. Bakteri, sadece insanda hastalık yapar. Pek çok kişinin boğaz florasında bulunabilir, bu kişiler sadece  hastalığı bulaştırırlar. Bakterinin 13 serotipi vardır. Ancak ağır hastalık oluşturanlar A, B, C, Y ve W-135'dir.

 Meningokok enfeksiyonu yüksek ölüm ve sakatlık bırakma oranları ile seyreder. En sık şekli menenjittir ve bakterinin kan yoluyla yayılan ve beyin zarına yerleşen şeklidir. Ağır meningokok hastalığının %5-20'sinde  menenjit olmadan yüksek ateş, şok, ciltte kanamalar ve ağır organ yetmezliği ile giden meningokoksemi tablosu oluşur. Ayrıca meningokoklar zatürre, orta kulak iltihabı, kalp zarı iltihabi, gırtlak ilihabı gibi enfeksiyonlara da sebep olabilir.

 Türkiye'de tüm yaşlarda görülme sıklığı yaklaşık yılda 2-4/100.000'dir. Yıllık toplam hasta satısı 1400-2800 civarındadır. Ensık görüldüğü yaş grubu 1-5 yaş ve genç erişkinlerdir. Ülkemizde çocuklarda  en sık B ve W-135 menenjit etkenidir.

 Hastalık hızla yayıldığından hasta ile  ile  temas edenlere koruyucu tedavi ilk 24 saat içinde yapılmalıdır. Hastalığın tedavisinde antibiotik yanında yoğun gözlem, sıvı tedavisi, şeker düşüklüğü ve sodyum düşüklüğünün önelnmsi, havale tedavisi, beyin kan akımında değişikliklerin önlenmesi gibi pek çok destekleyici tedavi gerekir. Bunlara rağmen ölüm oranı yaklaşık %40; sağırlık, epilepsi, kol veya bacak kaybı, zeka geriliği gibi sakatlık oranı %20'dir.

 Meningokok için üretiler polisakkarid aşılar ülkemizde Orta Afrika ve dini ziyaret için Arap Yarımadası'na giden kişilere uygulanmaktadır. Ancak iki yaş altında etkili değildirler, etkisi kısa sürelidir, tekrarlanmaları gerekir. Ayrıca taşıyıcılığı engellemezler.

 Konjuge aşılar ise küçük bebeklerde etkili, etkinliği uzun sürelidir, boğazda taşıyıcılığı azaltırlar. Bunlardan ülkemizde Menactra (A,C, Y, W türlerine etkili; 9. aydan itibaren ilk doz uygulanabilir; ancak koruyuculuk bazen kısa olabilir), Monveo (A,C,Y, W tiplerine etkili; ilk doz 2. aydan itibaren yapılabilir) ve Nimenrix ( A,C,Y, W tiplerine etkili; A tipine daha etkili; 9. aydan itibaren ilk doz yapılabilir) tipleri vardır. Meningokok B aşı çalışmaları ise halen devam etmektedir. Ne yazık ki 1 yaş altı meningokok vakalarının %65'i B tipidir. Bexsero adlı Men B aşısı Avrupa'da ruhsat almıştır, ülkemizde de yakın bir zamanda ruhsat alınması beklenmektedir.